Richtlijnen voor de kiezer in het buitenland



1.Wie is kiezer?

Om een formulier voor de aanvraag tot inschrijving als kiezer te ontvangen, moet u als Belg ingeschreven zijn in de bevolkingsregisters die bijgehouden worden in de diplomatieke of consulaire beroepsposten [= ambasade of consulaat(-generaal)].

Om kiezer te zijn, moet men de Belgische nationaliteit hebben, minstens achttien jaar zijn op de dag van de verkiezing, en niet uit zijn kiesrechten ontzet zijn.

Opmerking: beroepsprocedure.
Het is de diplomatieke of consulaire beroepspost waar u ingeschreven bent, die de kiesbevoegdheidsvoorwaarden controleren.
Wanneer de diplomatieke of consulaire beroepspost weigert u te erkennen als kiezer, betekent hij schriftelijk zijn met redenen omklede beslissing aan u. Een afschrift van deze beslissing wordt via de Federale Overheidsdienst Buitenlandse Zaken toegestuurd aan de Belgische gemeente waarin u als kiezer wenste ingeschreven te worden.
Een beroepsprocedure tegen deze beslissing wordt bij artikel 180bis, §5 van het Kieswetboek georganiseerd. U vindt als bijlage een uittreksel van dit artikel alsook van de artikelen 28 tot 39 van het Kieswetboek.

! De stemming is VERPLICHT voor elke Belg die ingeschreven is in de consulaire bevolkingsregisters en voldoet aan de kiesbevoegdheidsvoorwaarden!

2.Voor welke verkiezingen?

De verkiezing van de leden van de Kamer van Volksvertegenwoordigers en de verkiezing van de Senaat.

3.De registratie als kiezer.

U moet op het inschrijvingsformulier de Belgische gemeente kiezen waar u ingeschreven wenst te worden als kiezer. U kunt hiervoor kiezen uit de bijgevoegde lijst van 589 gemeenten.(kopie bij webmaster)

! Het formulier moet worden opgesteld in de taal van de gekozen gemeente (zie bijgevoegde lijst voor het taalregime).
! De vrouwelijke kiezer moeten het formulier invullen met hun meisjesnaam.


Het is de gekozen gemeente die u de oproepingsbrief zal opsturen via de diplomatieke of consulaire post waar u ingeschreven bent.

4.De stemwijze(hoe kan u stemmen?)

U kunt uw stem op vijf verschilende manieren uitbrengen: persoonlijk in Belgïe, bij volmacht in Belgïe, persoonlijk in de consulaire post waar u ingesch reven bent, bij volmacht in de consulaire post waar u ingeschreven bent, of per briefwisseling.

  • a) Persoonlijke stemming in Belgïe:

    Als u ervoor kiest naar een stembureau in Belgïe te gaan, zal u een oproepingsbrief ontvangen op het adres dat u vermeld hebt op het inschrijvingsformulier, minstens vijftien dagen vóór de verkiezing. U zal verzocht worden om op de dag van de verkiezing naar Belgïe te komen om uw stemplicht te vervullen in de gemeente die u gekozen hebt op het inschrijvingsformulier.

  • b)Stemming bij volmacht in Belgïe:

    Als u kiest voor de stemming bij volmacht, moet u behalve het inschrijvingsformulier de bijgevoegde volmacht invullen.

    U kan om het even welk kiezer in Begïe aanwijzen als gemachtigde. U moet zich echter als kiezer in dezelfde gemeente inschrijven als die waar uw gemachtigde ingeschreven is.
    Bijvoorbeeld: als u een kiezer van Gent kiest om uw stem in uw plaats uit te brengen, zal Gent onvermijdelijk de gemeente zijn waar u als kiezer ingeschreven moet zijn.
    U moet zich ervan vergewissen dat de door u aangeduide gemachtigde ook akkoord is om in uw naam te gaan stemmen en dat hij nog geen volmacht aanvaard heeft van een andere kiezer (iedere gemachtigde mag slechts één volmacht krijgen).

    De als gemachtigde aangewezen persoon zal, als bijlage bij zijn eigen oproepingsbrief, een uittreksel van de volmacht ontvangen dat hem machtigt in uw naam te stemmen.

  • c)Persoonlijke stemming in de diplomatieke/consulaire vertegenwoordiging:

    Als u deze stemwijze kiest, kan u uw stem uitbrengen in de diplomatieke of consulaire vertegenwoordiging waar u ingeschreven bent. Daartoe zullen er één of meerdere stembureaus geopend worden in de bedoelde diplomatieke of consulaire vertegenwoordiging.

    U zal een oproepingsbrief ontvangen, minstens vijftien dagen vóór de verkiezing.
    (bij vervroegde verkiezingen ontvangt u uw oproepingsbrief minstens 10 dagen vóór de verkiezing.)

    De stemming in de Belgische diplomatieke/consulaire vertegenwoordiging vindt in de Lidstaten van de Europese Unie plaats op de zaterdag vóór de dag van de verkiezing in Belgïe, in de andere landen op de vrijdag vóór de dag van de verkiezing in Belgïe.

  • d)Stemming bij volmacht in de diplomatieke/consulaire vertegenwoordiging:

    Als u kiest voor de stemming bij volmacht, moet u behalve het inschrijvingsformulier de bijgevoegde volmacht invullen.

    U moet als gemachtigde een Belgische kiezer aanduiden die ingeschreven is in de consulaire bevolkingsregisters van dezelfde diplomatieke of consulaire beroepspost als die waar uzelf ingeschreven bent.
    De gemeente waar u als kiezer wenst ingeschreven te worden, moet daarentegen niet noodzakelijk dezelfde zijn als die van uw gemachtigde.

    U moet zich ervan vergewissen dat de door u aangeduide gemachtigde ook akkoord is om in uw naam te gaan stemmen en dat hij geen volmacht aanvaard heeft van een andre kiezer (ieder gemachtigde mag slechts één volmacht krijgen).

    Uw gemachtigde zal, als bijlage bij zijn eigen oproepingsbrief, een uittreksel van de volmacht die hem machtigt om in uw naam te stemmen.

  • e)Stemming per briefwisseling:

    Als u ervoor kiest per briefwisseling te stemmen, ontvangt u op het adres dat u opgegeven heeft, een kiesomslag die een stembiljet, een retouromslag, een identificatieformulier en een verklarende nota bevat. Met dit stembiljetkan u uw stem uitbrengen. Deze documenten zullen u ten laatste op de twaalfde dag vóór de dag van de verkiezing gestuurd worden.

    De retouromslag vermeldt het adres van het hoofdbureau van de kieskring waarin de door u gekozen gemeente gelegen is, voor de verkiezing van de Kamer van Volksvertegenwoordigers, en het adres van het hoofdbureau van de provincie waarin de door u gekozen gemeente gelegen is, voor de verkiezing van de Senaat. Het stembiljet moet ten laatste op het sluitingsuur van de stembureaus in Belgïe bij de bestemmeling aankomen(=13h00 op de dag van de verkiezing in Belgïe).

    Gezien de termijnen voorzien voor deze stemwijze erg kort zijn, is het belangrijk dat u nagaat of de postverbindingen tussen uw land van verblijf en Belgïe voldoende goed zijn om de tijdige terugzending van uw stembiljet te verzekeren. Als het antwoord op deze vraag onzeker is, is het misschien beter om een andere stemwijze te kiezen.

Stemrechten en -plichten.


Stemrecht

Mijn zoon is precies op de dag van de verkiezingen jarig, hij wordt die dag 18. Mag hij al gaan stemmen?
Wanneer weet je of je moet gaan stemmen als je rond de verkiezingen jarig bent?
Uw jarige zoon mag gaan stemmen op zijn verjaardag. Als hij geen oproepingsbrief gekregen heeft, dan moet u contact opnemen met de gemeente waar hij ingeschreven is
.
Heeft een gevangene, iemand in voorhechtenis stemrecht?
Om deel te nemen aan de stemming mag men zich niet bevinden in één der gevallen van uitsluiting of schorsing van het stemrecht die bij de wet zijn bepaald. De uitsluiting van het kiesrecht is definitief en is het gevolg van een veroordeling tot een criminele straf (levenslang, dwangarbeid, hechtenis of opsluiting).

De schorsing van het kiesrecht houdt in dat een persoon gedurende een bepaalde periode zijn stemrecht niet kan uitoefenen als gevolg van een onwaardigheid (veroordeling tot een effectieve gevangenisstraf van meer dan vier maanden, behalve in geval van inbreuk op de artikelen 419 en 420 Strafwetboek (zijnde onvrijwillige slagen en verwondingen) of onbekwaamheid (onder andere mentaal gestoorden).

Artikel 147 bis, 4° van het Algemeen Kieswetboek stelt echter dat de kiezer die de dag van de stemming ten gevolge van een rechterlijke maatregel in een toestand van vrijheidsbeneming verkeert de mogelijkheid heeft om een andere kiezer te machtigen om in zijn naam te stemmen. Dit zal dus het geval zijn voor voorhechtenis of een gevangenisstraf van ten hoogste vier maanden.

De directie van de inrichting waar de betrokkene zich bevindt, moet schriftelijk bevestigen dat de kiezer in kwestie op de dag van de verkiezing van zijn vrijheid is beroofd.

Bovendien stelt artikel 207, tweede lid van het Algemeen Kieswetboek dat de personen die op de dag van de verkiezing krachtens een rechterlijke of administratieve beslissing van hun vrijheid beroofd zijn, geacht worden onmogelijk aan de stemming te kunnen deelnemen, en dit als reden van de niet-naleving van de stemplicht aan de vrederechter kunnen laten weten.

Heeft een psychiatrische patiënt, een blinde, een mongooltje, een (licht) dementerende bejaarde, een persoon met voorlopig bewindvoerder … geen stemrecht? Of mag hij onder (familie-)begeleiding naar het stemhokje?

In principe heeft iedere persoon stemrecht zodra hij aan de voorwaarden voldoet om te stemmen (Belg zijn, 18 jaar bereikt hebben, in de bevolkingsregisters van een Belgische gemeente ingeschreven zijn, de burgerlijke en politieke rechten genieten). Dus heeft een psychiatrisch patiënt, een mongooltje, enz. ook stemrecht tenzij hij gerechtelijk onbekwaamverklaard is. Zo’n onbekwaamverklaring vereist een gerechtelijke beslissing, een vonnis (zie artikelen 489 tot 512 van het Burgerlijk Wetboek inzake de onbekwaamverklaring). Het voorlopig bewind over de goederen toebehorend aan een meerderjarige (artikel 488bis Burgerlijk Wetboek) valt niet onder de gerechtelijke onbekwaamverklaring. De persoon die een voorlopig bewindvoerder heeft, bezit dus in principe stemrecht, maar kan zich op doktersadvies verontschuldigen op de stemming of volmacht geven.

Overeenkomstig artikel 7 van het Algemeen Kieswetboek bevinden de gerechtelijk onbekwaam verklaarden, de personen onder statuut van verlengde minderjarigheid (wet van 29 juni 1973) en de geïnterneerden zich in een toestand van schorsing van hun kiesrecht.

De kiesonbekwaamheid houdt op hetzelfde ogenblik op als de gerechtelijke onbekwaamheid, de verlengde minderjarigheid of met de invrijheidstelling van de geïnterneerde.

Indien de kiezer, wegens lichaamsgebrek, niet in staat is om zich alleen naar het stemhokje te begeven of om zelf zijn stem uit te brengen, staat de voorzitter hem toe zich door iemand naar keuze van de betrokken kiezer te laten begeleiden of bijstaan. De naam van beiden zal in het proces-verbaal van de kiesverrichtingen worden opgenomen. Voorlegging van een medisch attest is hiervoor niet vereist.
Ten slotte kan de kiezer die wegens ziekte of gebrekkigheid niet in staat is om zich naar het stembureau te begeven of er naartoe gevoerd te worden, volmacht geven om in zijn of haar naam te laten stemmen (art. 147 bis KWB). Deze onbekwaamheid moet blijken uit een medisch attest. Zie stemming bij volmacht.

Mogen de buitenlanders stemmen in België?
Buitenlanders hebben geen stemrecht, behalve de burgers van de Europese unie voor de gemeenteraadsverkiezingen en voor de verkiezingen van het Europees Parlement en de burgers buiten de Europese Unie voor de gemeenteraadsverkiezingen.
Om als buitenlander te kunnen deelnemen aan de gemeenteraadsverkiezingen (niet aan de provincieraadsverkiezingen) en aan de verkiezing van het Europees Parlement moet men:
  • de nationaliteit van een van de andere 26 landen van de Europese Unie hebben,
  • ingeschreven zijn in het bevolkingsregister of in het vreemdelingenregister in een Belgische gemeente (verblijfplaats in België) ten laatste op de dag van de afsluiting van de kiezerslijst;
  • ten minste 18 jaar zijn op de dag van de verkiezingen;
  • ingeschreven zijn op de kiezerslijst na het invullen van een aanvraagformulier dat gratis ter beschikking is bij het gemeentebestuur. Dit formulier moet ingevuld worden zelfs al is men reeds ingeschreven als kiezer voor het Europese parlement. Het moet ten laatste op de vooravond van de afsluiting van de kiezerslijst aan het gemeentebestuur worden overhandigd tegen een ontvangstbewijs. Het is het College van burgemeesters en schepenen die de goedkeuring geeft en schriftelijk meedeelt. In geval van weigering, is beroep mogelijk.
De erkenning als kiezer blijft geldig voor een nieuwe verkiezing (tenzij men schriftelijk afziet van de hoedanigheid van kiezer) en in geval van verandering van woonst in België. Opgepast, als men ingeschreven is als kiezer, is de stemming verplicht.

Hebben Belgen die definitief gevestigd zijn in het buitenland stemrecht ?
Ja, zie Stemrecht voor Belgen in het buitenland.

Stemplicht
Door onvoorziene omstandigheden kon ik niet stemmen en ik beschikte niet over een volmacht. Wat moet ik dan doen?
De niet-naleving van de stemplicht en de eventuele gronden van verschoning worden beoordeeld door de rechterlijke macht. Kiezers die onmogelijk aan de stemming kunnen deelnemen, hebben derhalve de mogelijkheid de redenen van hun onthouding, met de nodige verantwoording, aan de vrederechter van het kieskanton, waar zij geacht werden te gaan stemmen, te doen kennen. Er wordt geen vervolging ingesteld wanneer deze verschoning gegrond wordt geacht door de vrederechter, in overeenstemming met de Procureur des Konings (artikelen 207 en 208 Algemeen Kieswetboek).
U dient dus een brief te sturen naar de vrederechter van uw kanton met uw persoonsgegevens, uw nummer van het stembureau, uw uitleg en zo mogelijk een bewijsstuk. Stuur ook een kopie van deze brief naar uw gemeentebestuur. Het is aan de vrederechter om uw redenen van uw afwezigheid te beoordelen.

Ik ben naar een andere gemeente verhuisd na de vaststelling van de kiezerslijst.
Waar moet ik stemmen en heb ik recht op een interventie in de vervoerkosten als ik naar mijn vroegere gemeente moet gaan?
- De kiezer die in de periode die gelegen is tussen het vaststellen van de kiezerslijst en de dag van de verkiezingen verhuist naar een andere gemeente in België en er wordt ingeschreven in het bevolkingsregister, zal in de vorige gemeente moeten stemmen.
Om echter zoveel mogelijk kiezers in staat te stellen hun stemplicht te vervullen, heeft artikel 130, 3° Kieswetboek de mogelijkheid voorzien van een kosteloze reis voor de kiezers die op de dag van de verkiezing niet meer in de gemeente verblijven waar zij als kiezer ingeschreven zijn.
De kiezers die recht hebben op vrij vervoer: zie K.B. van 27 augustus 1982 betreffende de terugbetaling van reiskosten aan sommige kiezers (B.S., 3 september 1982 en gewijzigd bij K.B. van 3 april 1995 - B.S., 21 april 1995) zijn de volgende:
  • 1. de kiezers die niet meer verblijven in de gemeente waar ze moeten stemmen;
  • 2. de loon- of weddetrekkenden die hun beroep uitoefenen in het buitenland of in een andere gemeente dan die waar ze moeten gaan stemmen;
  • 3. de leden van het gezin van de onder 2° bedoelde personen, die met hen samenwonen;
  • 4. de studenten die ter wille van hun studiën verblijven in een andere gemeente dan die waar ze moeten stemmen;
  • 5. de personen die in behandeling zijn in een verpleeg- of gezondheidsinrichting, gelegen in een andere gemeente dan die waar ze moeten stemmen.
    De kosten worden terugbetaald op basis van het tarief voor het vervoer van reizigers in tweede klasse zoals dat door de N.M.B.S. op de dag van de verkiezingen wordt toegepast. De terugbetaling van de kosten hebben enkel betrekking op de verplaatsingen op het Belgisch grondgebied tijdens de verkiezingsdag.
  • De rechthebbenden die gebruik maken van de lijnen van de NMBS kunnen in het station van vertrek een gratis reisbiljet 2de klasse verkrijgen op vertoon van hun oproepingsbrief en van hun identiteitskaart (of van een speciaal attest indien het gaat om studenten, zieken in een ziekenhuis, werknemers die op de dag van de verkiezing hun beroep uitoefenen in het buitenland of in een andere gemeente dan waar ze moeten gaan stemmen)
    Het afgeleverde reisbiljet is geldig vanaf de vrijdagavond vóór tot de maandagmorgen na de verkiezingsdag. Voor de terugreis is het slechts geldig op vertoon van de afgestempelde oproepingsbrief.
  • Indien de rechthebbende kiezer een beroep doet op een ander vervoermiddel, kan deze de terugbetaling van zijn reiskosten aanvragen aan de hand van een daartoe bestemd formulier AB/24, dat bij de dienst bevolking van uw gemeente kan verkregen worden of kan worden afgehaald van deze website (formulier AB/24).
De aanvraag moet uiterlijk drie maanden na de verkiezing ingediend worden bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en moet vergezeld zijn van de afgestempelde oproepingsbrief en van een bewijs van inschrijving in het bevolkingsregister (of van één van de bovenvermelde attesten).
De terugbetaling wordt per overschrijving op de rekening van de kiezer vereffend en geschiedt op basis van het tarief 2de klasse dat de NMBS op de dag van de verkiezing toepast.

Hoeveel keer na mekaar mag je je stemplicht negeren vooraleer je je burgerrechten verliest?
Of bestaat die sanctie voor een kiesweigeraar niet?
De personen die in de onmogelijkheid verkeren om hun stem uit te brengen, moeten de redenen daarvan mededelen aan de vrederechter in een brief met uw uitleg, uw persoonsgegevens, nummer stembureau en zo mogelijk een bewijsstuk en daarbij de nodige verschoningen aanbrengen. Wanneer de vrederechter de gegrondheid van de verschoningen aanvaardt, zal de betrokkene niet vervolgd worden (artikel 207 en volgende, Algemeen Kieswetboek). Stuur een kopie van uw brief ook naar uw gemeentebestuur.
Personen die zich op niet gewettigde wijze van de stemming hebben onthouden, worden voor de politierechtbank gedaagd en kunnen veroordeeld worden tot een straf, zonder mogelijkheid tot beroep.
Toepasselijke straf voor een eerste inbreuk: berisping of een geldboete 25 tot 50 EUR.
In geval van herhaling: geldboete van 50 tot 125 EUR. Er kan echter slechts sprake zijn van herhaling, indien het niet-gerechtvaardigd verzuim betrekking heeft op gelijkaardige verkiezingen.
Indien er gedurende 15 jaar 4 keer een niet-gewettigde onthouding is geweest, kan een schrapping van de kiezerslijst voor 10 jaar worden uitgesproken en gedurende deze periode kan de betrokken kiezer geen enkele benoeming, bevordering of onderscheiding krijgen van een openbare overheid.

Ik had graag informatie omtrent de regeling van de verkiezingen voor Belgen die in het buitenland verblijven?
Moeten zij volmacht geven? Op welke wijze moeten zij dat doen?
Er moet een onderscheid gemaakt worden tussen Belgen die tijdelijk in het buitenland verblijven en deze die zich definitief in het buitenland gevestigd hebben en geen hoofdverblijfplaats meer hebben in België.
Voor degenen die tijdelijk in het buitenland opgehouden zijn, ga naar:. Stemming bij volmacht (link) en Volmachtformulier (AB/19). Voor de Belgen die definitief in het buitenland gevestigd zijn, ga naar “Stemrecht voor Belgen in het buitenland”.
U kunt ook de site raadplegen van het Ministerie van Buitenlandse zaken op het adres: http://www.diplomatie.be en het hoofdstuk “Stemrecht in België voor de Belgen residerend in het buitenland” openen.

Wat moeten de kiezers doen die de dag van de stemming op reis zijn?
De personen die op reis zijn in het buitenland en die in de onmogelijkheid verkeren om zelf te komen stemmen in België op de dag van de verkiezingen, kunnen volmacht geven aan iedere andere kiezer. Elke kiezer mag slechts 1 volmacht uitoefenen. Het formulier daartoe kan gratis verkregen worden bij de dienst bevolking van uw gemeente of worden afgehaald van deze website (formulier AB/19). De onmogelijkheid om te stemmen moet aangetoond worden door een attest afgeleverd door de burgemeester van uw gemeente en ten laatste één dag vóór de verkiezingen worden aangevraagd (zie bijlage bij het volmachtformulier).
Het is ook mogelijk de vrederechter te verwittigen, maar let wel dat de vrederechter vrij is de redenen van de afwezigheid te beoordelen.
Voor meer informatie ga naar: Stemming bij volmacht (link) en Volmachtformulier (link).

Volmacht
In de sector van de ouderenvoorzieningen, specifiek in de rusthuizen, is een 24 uurdienstwaarneming noodzakelijk. Ook op de dag van de stemming wordt die permanentie waargemaakt. Sommige van onze instellingen houden zich aan strakke uurregelingen [...]
In de sector van de ouderenvoorzieningen, specifiek in de rusthuizen, is een 24 uurdienstwaarneming noodzakelijk. Ook op de dag van de stemming wordt die permanentie waargemaakt. Sommige van onze instellingen houden zich aan strakke uurregelingen waardoor dat allicht sommige werknemers hun kiesplicht niet kunnen vervullen.
Moet dit door de werkgever of een andere bevoegde gestaafd, en, op welke manier moet dit dan gebeuren?
Ten slotte: voor de zorgbehoevende bewoners van de rusthuizen wordt gevraagd hoe de volmachtenregeling is. Voor de volmachtenregeling zie hierboven. De volmachtgever vraagt een attest aan zijn werkgever. Als u de werkgever bent, kunt u met het briefhoofd van uw instelling zo’n attest afleveren.
De kiezers die door ziekte of gebrekkigheid niet in staat zijn zich naar het stembureau te begeven of ernaar gevoerd te worden, moeten een medisch attest voorleggen om een volmacht te kunnen geven. Geneesheren die als kandidaat voor de verkiezingen zijn voorgedragen, mogen een dergelijk attest niet afleveren.

Mag men meer dan één volmacht hebben?
Neen, overeenkomstig artikel 147bis van het Algemeen Kieswetboek mag elke kiezer slechts één volmacht dragen. Iedere kiezer mag één volmacht geven aan gelijk welke andere kiezer.

Ik had een vraag in verband met punt 5 van art. 147bis (stemming bij volmacht).
Wat is de religieuze overheid?
Mag het een attest zijn van een godsdienstige vereniging of moet het van één bepaalde plaats?
Normaal moet het attest afgeleverd worden door een van de representatieve organen van een van de erkende erediensten: de Katholieke, de Israëlitische, de Anglicaanse, de Protestante, de Orthodoxe of de Islamitische. Dit geldt ook voor de erkende organisaties die morele diensten aanbieden op basis van een niet-confessionele levensbeschouwing.

Mag de vader de volmacht ondertekenen van de zoon die op zee is ?
Neen, de zoon moet tekenen maar ook de vader. De volmacht moet bovendien vergezeld zijn door een certificaat of attest uitgereikt door de werkgever, waaaruit blijkt dat de persoon in kwestie onmogelijk kan gaan stemmen. In dit geval moet men echter weten wie de werkgever is. De kapitein? Maar die is misschien ook op zee. Men kan zich dan tot de eenheid aan wal richten (FOD Defensie of rederij…).

Kan mijn vader me volmacht geven voor de aanstaande verkiezingen, daar hij in het buitenland verblijft op het ogenblik van de stemming?
  • Volgens artikel 147bis van het Kieswetboek kan uw vader (of elke andere kiezer) u volmacht geven in twee gevallen waarvan de procedure niet dezelfde is:
  • zo hij in het buitenland is om beroeps- of dienstredenen moet hij een attest voorleggen van zijn werkgever;
  • zo hij in het buitenland is om niet-beroepsredenen dan moet hij bewijsstukken voorleggen aan de burgemeester of om gemachtigde van zijn gemeente (dat kan een vliegtuigticket zijn of een ander vervoerbewijs, een reservering in een hotel, enz.). Als de burgemeester dan een attest afgeeft waaruit deze afwezigheid blijkt, dan kan een volmacht verkregen worden. De aanvraag moet bij de burgemeester of zijn gemachtigde van de woonplaats uiterlijk de dag vóór die van de verkiezingen worden ingediend.
    In beide gevallen kan uw vader gratis in zijn gemeente een volmachtformulier verkrijgen of afhalen van deze website dat jullie beiden moeten ondertekenen.
    U neemt alle documenten (oproepingsbrieven, identiteitskaart en volmachtformulier met attest) mee naar het stembureau waar uw vader normaal had moeten stemmen, want enkel daar zal zijn stem kunnen worden uitgebracht. Voor uzelf stemt u uiteraard in uw eigen gemeente. Dat u elk in een ander arrondissement of kieskring woont speelt dus hierbij geen rol.

  • Toelichting gegeven door de Minister van Binnenlandse Zaken op 11 oktober 2006 in de Kamercommissie Binnenlandse zaken (Doc 2548/004-pag. 11) bij de overlegging van de nodige bewijsstukken aan de burgemeester in het geval een kiezer volmacht wenst te geven wegens reis in het buitenland (artikel 147bis, § 1, 7° Kieswetboek).
    In deze toelichting heeft de Minister de volgende voorbeelden van dergelijke bewijsstukken : de vliegtickets, de reservering bij een reisagentschap, de huurovereenkomst voor een goed in het buitenland, een schriftelijke verklaring van de familie in het buitenland enz…. .
De bewijsstukken terzake worden dus heel ruim opgevat.
De eindbeslissing over het nodige bewijsstuk komt steeds aan de burgemeester of zijn gemachtigde toe.
Evenwel kan een verklaring op eer van de kiezer niet als een gepast bewijsstuk terzake worden beschouwd.
Algemeen vindt de Minister de bepalingen van artikel 147bis, § 1, 7° van het Kieswetboek (volmacht wegens reis in het buitenland) ruim voldoende en is het niet aangewezen dat men terzake nog soepeler moet gaan handelen.

De kiezers die wegens tijdelijk verblijf in het buitenland op de dag van de verkiezingen wensen bij volmacht te stemmen, moeten tijdig een attest bij het gemeentebestuur binnenbrengen. Kan u mij een voorbeeld sturen van zo een attest alsook van de bijlage bestemd voor “ volmachtgeving bij verblijf in het buitenland om andere dan beroepsredenen”. Van het attest dat moet worden voorgelegd om iemands verblijf in het buitenland te staven bestaat geen model. De kiezer vraagt gewoon een ondertekende brief van zijn werkgever met hoofding van de firma en de verklaring dat hij/zij zich wegens beroeps- of dienstredenen in het buitenland bevindt. De kiezer die niet om beroeps- of dienstredenen in het buitenland verblijft, kan bijvoorbeeld een vervoerdocument zoals een vliegtuigticket of een factuur van een reisbureau indienen. In dit geval moet hij wel de aanvraag doen ten laatste de dag vóór de verkiezingen (zie ook antwoord hierboven).

Ik ben ambtenaar bij het Ministerie van Landbouw en Middenstand.
Kunt U mij mededelen welke formaliteiten ik moet vervullen om in regel te zijn met de kieswetgeving?

  • U kunt volmacht geven aan iedere andere kiezer ; elke kiezer mag slechts 1 volmacht uitoefenen : u vraagt daartoe een gratis formulier aan bij uw gemeente of haalt dit af op deze website (formulier AB/19) en ondertekent dit samen met de persoon die u op de stemming zal vertegenwoordigen; de aanvraag moet ten laatste de dag vóór de verkiezingen geschieden. Uw vliegtuigticket kan dienen als bewijsstuk. Degene die voor u stemt moet dit doen op de plaats waar u normaal wordt opgeroepen.
  • Indien u niet in de mogelijkheid bent aan iemand een volmacht te geven, dan kunt u een brief met kopie reisticket richten tot de vrederechter van uw kanton en uitleggen dat u door uw afwezigheid verhinderd bent te stemmen. U stuurt ook een kopie van uw brief aan uw gemeentebestuur. Zoals hierboven legt u een bewijsstuk voor om uw afwezigheid te staven. Als bewijsstuk is een gewone kopie van uw ticket voldoende.
    Let wel dat de vrederechter vrij is in zijn beoordeling van wat als een wettige afwezigheid kan worden beschouwd en wat niet.
    Als student bevind ik mij in het buitenland in het kader van een Socrates-Erasmus uitwisseling. Moet de hogeschool (of universiteit) waar ik lessen volg een attest afleveren? Bestaat er een geijkte formule voor en wie mag dit document tekenen: de algemeen directeur of de verantwoordelijke van de Internationale Dienst?
    Een attest van de hogeschool (of universiteit) is inderdaad nodig om volmacht te kunnen geven. Er is geen geijkte formule bepaald. Het is voldoende te verklaren dat persoon X wegens (reden) zelf niet kan stemmen en dit op papier met hoofding van de hogeschool (of universiteit). In de veronderstelling dat de algemeen directeur en de verantwoordelijke van de internationale dienst verantwoordelijkheden hebben kan één van beiden tekenen.

Op de dag van de verkiezingen hebben we een weekend Ardennen gepland.
Is het mogelijk in deze agglomeratie of kieskring te gaan stemmen of moeten we vroegtijdig naar huis komen? Kunnen we een volmacht geven aan verwanten?
U kunt enkel volmacht geven als u op reis bent in het buitenland of als u wegens beroeps- of dienstredenen elders in België verblijft. U moet en U kunt enkel gaan stemmen in de gemeente waar u ingeschreven bent en opgeroepen zult worden om te gaan stemmen.
Doordat u niet in de mogelijkheid bent aan iemand een volmacht te geven, moet U een brief (met uw uitleg, uw persoonsgegevens en nummer stembureau) richten tot de vrederechter van uw kanton. U stuurt ook een kopie van uw brief naar het gemeentebestuur. U stuurt zo mogelijk een bewijsstuk (kopie boekingsdocument, kopie huurcontract …) om uw afwezigheid te staven mee. De vrederechter is vrij in zijn beoordeling van wat als wettige afwezigheid kan worden beschouwd en wat niet.
Wie kan een attest geven aan een zelfstandige die om beroepsredenen niet kan gaan stemmen?
De burgemeester of zijn gemachtigde kan een attest afgeven mits eventueel een bewijs van de reden van de afwezigheid voorgelegd wordt. Ook een diplomatieke post in het buitenland kan daarvoor zorgen. Het beroep wordt geverifieerd in de bevolkingsregisters. Hierdoor kan de zelfstandige ook volmacht geven (artikel 147bis, § 1, 2° Kieswetboek).

Wij moeten werken tijdens de komende verkiezingen - wat moeten we doen?
Volgens artikel 147bis van het Kieswetboek kan de kiezer die zich de dag van de stemming in het Rijk bevindt, maar in de onmogelijkheid verkeert zich in het stembureau te melden een andere kiezer machtigen om in zijn naam te stemmen. U kunt dus een volmacht geven aan iedere andere kiezer. Elke kiezer mag slechts 1 volmacht uitoefenen. In uw geval moet u echter wel een attest van uw werkgever voorleggen waarop hij/zij verklaart dat u op de dag van de stemming op uw werk moet aanwezig zijn.
Om volmacht te geven kunt u gratis in uw gemeente een volmachtformulier verkrijgen dat zowel de volmachtgever als de gevolmachtigde moeten ondertekenen.
De gemachtigde neemt de verschillende documenten mee naar het stembureau waar de volmachtgever opgeroepen is, want enkel daar zal zijn stem kunnen worden uitgebracht.

Kiesverrichtingen
Hoe kan ik geldig stemmen?
Zie, Hoe kan men geldig stemmen (link).
Hoe stemt U elektronisch (link).
Om geldig te stemmen mag men per verkiezing slecht stemmen op één en dezelfde lijst, maar er kan wel op verschillende manieren gestemd worden :
  • Ofwel brengt u een stem uit in het vakje bovenaan de lijst (lijststem)
  • Ofwel brengt u een stem uit in het stemvak van één of meerdere kandidaat- titularissen en/of kandidaat-opvolgers (naamstemmen of voorkeurstemmen) van dezelfde lijst.
  • Indien u bovenaan de lijst stemt en naast de naam van een of meerdere kandidaten van dezelfde lijst, wordt deze stem eveneens als een voorkeurstem beschouwd (de lijststem vervalt dus).
    U brengt de stem uit met het daartoe voorziene potlood op een stembiljet (bij de traditionele stemming) of u doet dit door de lichtpen op de gewenste plaats loodrecht op het scherm van de stemmachine te plaatsen (bij het elektronisch stemmen).
    Van het bekijken van een modelstembiljet of het doen van een simulatie bij het elektronisch stemmen, zie : verkiezingen2007.belgium.be

Is er een tijdslimiet op de duur van het verblijf in het stemhokje?
De voorzitter van het stembureau draagt zorg voor het goede verloop van de stemverrichtingen in het stembureau. Hij heeft zelfs politionele macht. Alleen de leden van het stembureau, de getuigen en de kiezers voor de tijd die nodig is om hun stem uit te brengen worden in het stembureau toegelaten (Art. 109, Algemeen Kieswetboek).

Mag een 18-jarige die voor het eerst gaat stemmen zijn nieuwsgierige 17-jarige vriendin mee in het stemhokje nemen, omdat zij per se wil zien hoe de echte stemprocedure werkt?
De toegang tot het stembureau is beperkt tot de leden van het stembureau, de getuigen en de kiezer voor de tijd die nodig is om zijn stem uit te brengen. Omwille van de mogelijke schending van het stemgeheim is het dan ook niet toegestaan dat men met twee in het stemhokje gaat om een stem uit te brengen, tenzij de uitzonderingen vastgesteld voor bepaalde categorieën van kiezers, zoals gehandicapten.

De ochtend van de verkiezingen stel je vast dat je zowel je oproepingsbrief als je identiteitskaart verloren bent.
Mag/kan je zonder die documenten een geldige stem uitbrengen?

Het bureau mag een kiezer, die op de kiezerslijst is ingeschreven, tot de stemming toelaten zelfs indien hij geen oproepingsbrief heeft, doch het vertonen van de identiteitsdocumenten blijft een vereiste om ter stemming te worden toegelaten (rechtspraak van de Raad van State). De kiezer die niet in het bezit is van zijn oproepingsbrief, kan slechts tot de stemming worden toegelaten indien zijn identiteit en zijn kiesbevoegdheid door het bureau worden erkend (artikel 142, vierde lid Algemeen Kieswetboek).
Het gemeentesecretariaat is open van ‘s morgens tot de middag op de dag van de stemming voor het afhalen van een kopie van zijn oproepingsbrief bij verlies of niet-ontvangst. Op deze oproepingsbrief wordt “DUPLICAAT” vermeld door het gemeentebestuur. Bij verlies van zijn identiteitskaart dient de kiezer direct aangifte te doen bij de politie, die onmiddellijk een voorlopig bewijs van identiteitsdocument wegens verlies of diefstal aflevert.

Wat moet je doen als je je stembiljet verkeerd hebt ingevuld of beschadigd?
De kiezer die zich bij het uitbrengen van zijn stem vergist zou hebben of door een verkeerde manipulatie zijn stembiljet zou beschadigd hebben, kan aan de voorzitter een enkele keer een nieuw stembiljet vragen.
De kiezer mag uiteraard zijn stem niet kenbaar maken aan de voorzitter of enig ander lid van het stembureau.

Kunt U mij inlichten over het gebruik van ongeldige of blanco-stemmen.
Worden ze genegeerd of gaan ze naar de meerderheid?

Blanco stemmen en ongeldige stemmen worden niet meegeteld bij de verdeling van de zetels over de partijen. Deze stemmen worden dus totaal genegeerd bij de zetelverdeling en geen enkele partij kan er een beroep op doen. Bijgevolg worden uitsluitend de stembiljetten met geldige stemmen voor de diverse lijsten in rekening gebracht voor de zetelverdeling.

Kiezerslijsten
Kan iedereen de kiezerslijsten verkrijgen bij het departement van Binnenlandse Zaken?

Neen, afgifte van exemplaren of afschriften van de kiezerslijst is enkel mogelijk door de gemeentebesturen aan politieke partijen of personen die zich kandidaat stellen, mits zij uiterlijk de 33ste dag voor de verkiezingen bij de burgemeester van hun gemeente een aangetekende aanvraag hebben gericht en ze er zich schriftelijk toe verbonden hebben een kandidatenlijst in te dienen (zie artikel 17 van het Kieswetboek).
Enkel onder die voorwaarden kan een politieke partij kosteloos per verkiezing twee afschriften verkrijgen. Bijkomende exemplaren worden verkregen tegen de kostprijs. Elke kandidaat kan eveneens tegen kostprijs exemplaren van de kiezerslijst bij de gemeente verkrijgen indien bovenvermelde voorwaarden werden vervuld.
De kiezerslijsten mogen enkel voor verkiezingsdoeleinden worden gebruikt op straffe van de in artikel 197bis van het Kieswetboek vastgestelde sancties.
De kiezerslijsten worden dus verstrekt per gemeente door het gemeentebestuur na een correcte aanvraag.

Mag de kiezerslijst afgegeven worden in de vorm van een diskette?
Ja, het vroegere verbod dienaangaande werd opgeheven. Het College van burgemeester en schepenen bepaalt evenwel op welke dragers, papier en elektronisch gestandaardiseerd formaat, de kiezerslijsten beschikbaar zullen zijn in de gemeente. Zie omzendbrieven van 7 juli 2000 en 27 november 2002 (Belgisch Staatsblad van 14 juli 2000 en 21 december 2002).

Is het mogelijk een bezwaar in te dienen tegen de inschrijving van personen op de kiezerslijsten die verkeerdelijk werden ingeschreven op een bepaalde kiezerslijst?
Ja, vanaf de datum waarop de kiezerslijst moet vastgesteld zijn tot de twaalfde dag voor de verkiezingen kan de kiezer in de gemeente waar hij ingeschreven is op de kiezerslijst bezwaar indienen bij het college van burgemeester en schepenen tegen alle vastgestelde onjuistheden of onregelmatigheden. De lijsten kunnen geraadpleegd worden op het gemeentesecretariaat tijdens de diensturen (artikelen 18 tot 39 Kieswetboek).

Hoelang zijn de stembureaus open?
De kiezers die opgeroepen zijn te gaan stemmen in de traditionele stembureaus kunnen hun stem uitbrengen van 8 uur tot 13 uur.
De kiezers die opgeroepen zijn te gaan stemmen in de geautomatiseerde stembureaus kunnen hun stem uitbrengen van 8 uur tot 15 uur.
Ik meen mij te herinneren dat ik de vorige keer opgeroepen werd om te gaan stemmen van 10 tot 11 uur. Kan dat?
Ja het gaat hier om een richtuur. In geval een richtuur aangeduid is op uw oproepingsbrief, is het belangrijk er zoveel mogelijk rekening mee te houden om files te vermijden. Dit richtuur is enkel een nuttige aanbeveling.

Kieswetboek
gif